Konrad Wallenrod - streszczenie
Przedmowa
Aby czytelnik, który nie jest zaznajomiony z historią średniowiecza, mógł w pełni odczytać znaczenie Konrada Wallenroda, poeta umieścił w nim krótki opis stosunków litewsko-krzyżackich. Autor zaznacza w Przedmowie, że czas przedstawianych wydarzeń nie jest czasem mu współczesnym, zauważa on również, iż fakt przeminięcia tych wydarzeń, jest bardzo korzystny dla twórcy, ponieważ może on odtwarzać historię nie będąc uwikłanym w żadne współczesne komplikacje typowe dla czasów współczesnych. Na przeszkodzie nie stoją mu ani interesy danego państwa, ani nie kierują nim względy związane z pewną modą czytelniczą i sympatiami odbiorców. Poeta mówi przez to, że jest rzetelny i obiektywny, a historyczne czasy są najlepszym przedmiotem poezji. Na taką zależność zwraca uwagę również Schiller, którego słowa Mickiewicz przytacza na koniec Przedmowy.
Wstęp
Wstęp jest poetyckim opisem Niemna, jako granicy dwóch obyczajowo, kulturowo i politycznie odrębnych światów. Rzeka ta jest granicą, do której w swych podbojach doszedł Zakon Krzyżacki, który od stu lat nawraca pogan. W wizji poetyckiej Niemen rozdziela nieprzyjaciół - Litwę, która została jako ogromne leśne królestwo pogańskich bogów i Zakon Krzyżacki, którego najważniejszym zadaniem jest nawracanie pogan, również przemocą. Poeta opisuje Litwę i Zakon Krzyżacki na zasadzie kontrastu. Z jednej strony Niemna poeta opisuje tłumy litewskich młodzieńców ubranych w zwierzęce skóry, których bronią są łuki, z drugiej - rycerza zakonu, którego atrybutami są zbroja, strzelba i różaniec.