Pan Tadeusz - streszczenie
Inwokacja:
W tej części poeta przebywający na obczyźnie wyraża swoją tęsknotę za rodzinnymi stronami. Porównuje swoją ojczyznę do zdrowia, które docenia się dopiero kiedy się je straci. Prawdopodobnie kiedyś był bardzo chory i cudownie ozdrowiał, uważa że to była zasługa Matki Bożej, którą teraz prosi, aby w ten sam cudowny sposób przeniosła go do ojczyzny. Wspomina ojczyste strony: pola, łąki, lasy, grusze. Pragnie chociaż w wyobraźni zobaczyć jeszcze raz te wszystkie widoki w pełnej okazałości, tak jak je pamięta z dzieciństwa. Oprócz powrotu do ojczyzny poeta pragnie także, aby Matka Boska zesłała mu natchnienie, aby mógł oddać chociaż odrobinę uroku swojej ojczyzny. Porównanie do zdrowia jakiego użył poeta nawiązuje bezpośrednio do fraszki Jana Kochanowskiego „Na zdrowie”.
Księga 1 „Gospodarstwo”:
Po dziesięciu latach zdobywania wykształcenia w Wilnie Tadeusz powrócił do domu swego stryja. Bohater bardzo długo nie był w rodzinnych stronach dlatego też chciał nacieszyć się znajomymi z dzieciństwa miejscami zanim przywita się ze wszystkimi. Rozglądał się po domu, podziwiał obrazy wiszące na ścianach o tematyce patriotycznej. Kiedy wszedł do swojego starego pokoju, odkrył że teraz mieszka tam jakaś kobieta. Kiedy Tadeusz wyjrzał przez okno zobaczył w ogrodzie piękna młodą kobietę w białym stroju. Chwilę później nieznajoma weszła do pokoju, w którym był Tadeusz. Oboje młodzi się zmieszali, po chwili kobieta uciekła. Kiedy już zauważono przyjazd młodego Tadeusza i zajęto się jego końmi, młodzieńca powitał Wojski, który wcześniej przygotowywał uroczystą kolację.